Komende cantate

180px-Johann_Sebastian_Bach.jpg

Zondag  9 juni 2019
Cantate BWV 172  "Erschallet, ihr Lieder"

 

In 1714 werd Bach benoemd tot concertmeester aan het hof in Weimar. Deze cantate voor eerste Pinksterdag was een van de vroegste cantates die hij daar componeerde. En hij was er kennelijk tevreden mee want hij heeft hem later ook in Leipzig nog diverse keren (in enigszins gewijzigde vormen) uitgevoerd. Het is feest-muziek met drie trompetten en pauken, en met een vijfstemmig strijkers-ensemble.

De cantate opent met een groot koor dat alle zangers en spelers uitnodigt om de muziek te laten klinken, want God wil met zijn heilige Geest neerdalen in onze harten (Pinksteren). Na dit juichende begin zingt de bas (vox Christi) de woorden van Jezus (uit Johannes 14:23) waarmee hij de komst van de heilige Geest aankondigt aan zijn discipelen. Die indaling van de Geest verbeeldt Bach heel letterlijk door af te sluiten met de allerdiepste noot (C) die een bas kan zingen en die cello en orgel op hun instrumenten kunnen spelen. Aansluitend zingt de bas een plechtige aria over de heiligste drie-eenheid, in gebroken drie-klanken gedragen door de drie trompetten!

Daarna verenigen de strijkers zich tot één stem om in vloeiende lijnen de tenor te begeleiden, over Gods geest die waait door onze harten. Het zijn drie lijnen (tenor, strijkers, continuo), in driekwartsmaat, en met (vooral in het continuo) voortdurend gebroken drieklanken. De drie-eenheid is hoorbaar aanwezig!

En dan volgt een waar liefdes-duet… waarin de sopraan als ongeduldige ziel verlangt naar de komst van de heilige geest: “Höchste Liebe, komm herein”, en de alt de heilige geest verbeeldt met de woorden: “Ich bin dein und du bist mein”. En daar overheen klinkt dan plotseling de oboe d’amore met een sterk versierde versie van het pinksterkoraal “Komm Heiliger Geist, Herre Gott”, Luthers vertaling van het oorsponkelijke “Veni creator spiritus”. Het is bijna teveel schoonheid bijeen om te kunnen bevatten!

We sluiten de cantate af met het gezamenlijk gezongen slotkoraal, het vierde vers van het beroemde “Wie schön leuchtet der Morgenstern”, waar Bach nog een juichende vijfde stem bovenuit laat klinken.
 

Slotkoraal  nu vast oefenen? klik de pagina hieronder aan, en kies de mp3 van je stem (onder de tekst)!